Nước vào tai sau khi bơi hay gội đầu thường tự chảy ra trong vài phút đến vài giờ. Cách an toàn là để trọng lực giúp: nghiêng đầu cho tai bị nước xuống dưới, kéo nhẹ vành tai, có thể nằm nghiêng một lúc, rồi lau khô cửa tai bằng khăn. Không đưa tăm bông, que hay ngón tay vào ống tai để "thấm" nước. Nếu tai bắt đầu ngứa, đau khi chạm vào vành tai, sưng hoặc chảy dịch thì nên đi khám tai mũi họng.
Vì sao nước hay "kẹt" trong tai
Ống tai ngoài không thẳng mà hơi cong hình chữ S, dài khoảng 2,5 cm ở người lớn. Khi nước vào, một giọt có thể đọng ở chỗ cong hoặc sát màng nhĩ, bị giữ lại bởi sức căng bề mặt. Ráy tai và lông tơ ở phần ngoài cũng có thể tạo thành một "con đê" nhỏ chặn nước lại.
Cảm giác đặc trưng là tai bị bít, nghe như ở dưới nước, lúc nghiêng đầu có tiếng óc ách. Vì giọt nước nằm trong ống tai ngoài — bên ngoài màng nhĩ — nên ở người có màng nhĩ lành lặn, nước không đi vào tai giữa hay "vào não" như nhiều người lo.
Cách làm nước trong tai chảy ra an toàn
Thử lần lượt các cách dưới đây, từ nhẹ nhất:
- Nghiêng đầu và kéo vành tai. Nghiêng đầu cho tai bị nước hướng xuống đất, dùng tay kéo nhẹ vành tai lên trên và ra sau (với trẻ nhỏ: kéo xuống dưới và ra sau). Động tác này làm ống tai thẳng hơn, nước dễ chảy ra.
- Nhảy nhẹ một chân trong tư thế nghiêng đầu — cách quen thuộc của dân bơi lội. Chỉ cần nhún nhẹ, không cần nhảy mạnh hay đập đầu.
- Cử động hàm. Vẫn nghiêng đầu, há miệng, nhai hoặc ngáp vài lần. Cử động khớp hàm làm thành ống tai thay đổi hình dạng nhẹ, có khi đủ để giọt nước trượt ra.
- Nằm nghiêng. Nằm nghiêng về phía tai bị nước, kê khăn bên dưới, chừng vài phút. Nhiều khi nước tự ra khi đang nằm.
- Lòng bàn tay tạo "chân không" nhẹ. Nghiêng đầu, áp lòng bàn tay khít lên tai rồi ấn – thả nhẹ vài lần. Phải thật nhẹ nhàng.
- Hơi ấm từ máy sấy tóc: để chế độ mát hoặc ấm nhẹ, gió nhỏ, cầm cách tai khoảng một gang tay trở lên (khoảng 30 cm), quạt qua lại vài chục giây. Không để nóng, không chĩa sát vào tai — da ống tai rất dễ bỏng.
Xong, lau khô vành tai và cửa tai bằng khăn mềm. Thế là đủ. Phần ẩm nhỏ còn lại sẽ tự khô.
Một lưu ý nhỏ: nếu cảm giác bít tai xuất hiện ngay sau khi tắm mà trước đó tai đã hơi nghe kém, rất có thể nước đã làm một nút ráy có sẵn nở ra. Lúc này nghiêng đầu, nhảy chân sẽ không ăn thua, vì cái chặn trong tai là ráy chứ không phải nước. Đừng cố móc ra; hãy để nhân viên y tế soi tai và xử lý.
Những việc không nên làm
| Không nên | Vì sao |
|---|---|
| Dùng tăm bông, giấy cuộn, góc khăn đưa sâu vào để thấm | Đẩy nước và ráy vào sâu hơn, làm xước da ống tai đang mềm vì ngấm nước |
| Ngoáy bằng ngón tay, móng tay | Móng tay dễ làm trầy da, mở đường cho vi khuẩn |
| Nhỏ dầu, rượu, nước lá, dung dịch tự pha vào tai | Có thể gây kích ứng, bỏng, và rất nguy hiểm nếu màng nhĩ có lỗ thủng mà ta không biết |
| Đập mạnh vào đầu, lắc đầu dữ dội | Không giúp được nhiều mà dễ gây chấn thương |
| Thổi mạnh khi bịt mũi để "đẩy nước ra" | Nước nằm ở tai ngoài, động tác này chỉ tác động tới tai giữa, không đẩy được nước ra |
Khi nước đọng lâu: viêm ống tai ngoài
Da ống tai ngâm nước lâu sẽ mềm, mất bớt lớp ráy bảo vệ, môi trường hơi chua bị pha loãng. Vi khuẩn hoặc nấm có cơ hội phát triển, gây viêm ống tai ngoài. Tình trạng này hay gặp ở người bơi nhiều tới mức trong tiếng Anh còn có tên thông dụng là "tai người bơi" (swimmer's ear), nhưng cũng có thể xảy ra sau khi gội đầu, tắm hồ, tắm sông, hoặc ở người ra mồ hôi nhiều, hay đeo tai nghe nhét tai.
Những dấu hiệu thường được nhắc tới: ngứa trong tai, đau tăng lên khi kéo vành tai hoặc ấn vào phần sụn nhỏ trước lỗ tai, tai sưng, đỏ, chảy dịch, nghe bít. Chỉ bác sĩ mới xác định được đúng nguyên nhân sau khi soi tai, nên khi thấy các dấu hiệu này hãy đi khám, đừng tự xoay xở bằng mẹo.
Phòng nước vào tai cho người bơi nhiều
- Đội mũ bơi trùm qua tai, hoặc dùng nút tai dành cho bơi lội vừa với ống tai. Với trẻ hay bị nước vào tai, nút tai bơi mềm đặt vừa cửa tai thường đủ.
- Nghiêng đầu cho nước ra ngay sau khi bơi, mỗi bên vài giây, rồi lau khô cửa tai.
- Đừng làm sạch ráy tai trước khi đi bơi. Lớp ráy chính là lớp chống nước tự nhiên.
- Chọn nơi bơi sạch. Hồ được xử lý nước đúng cách ít rủi ro hơn ao, hồ, sông nước đứng.
- Không bơi khi tai đang đau, chảy dịch. Chờ tai lành và hỏi bác sĩ khi nào bơi lại được.
Người có màng nhĩ thủng, từng mổ tai hoặc trẻ có đặt ống thông khí
Với những tai này, nước có thể đi thẳng vào tai giữa. Trước khi cho trẻ đi bơi hay khi chính mình muốn bơi, hãy hỏi bác sĩ tai mũi họng đang theo dõi: có được bơi không, cần nút tai loại nào, gội đầu thế nào cho an toàn.
Gội đầu, tắm cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ
Cha mẹ hay lo nước vào tai con khi tắm. Thật ra, một ít nước vào cửa tai rồi chảy ra là bình thường. Vài thói quen giúp yên tâm hơn:
- Đỡ đầu trẻ hơi nghiêng khi dội nước, dùng khăn ướt lau mặt và quanh tai thay vì dội thẳng lên đầu.
- Sau khi tắm, lau vành tai, sau tai và cửa tai bằng khăn mềm. Không ngoáy tăm bông vào trong.
- Cho trẻ nằm nghiêng mỗi bên một chút nếu nghi nước còn đọng.
- Gội đầu tại tiệm, nằm ngửa trên ghế: nhờ người gội che hoặc nghiêng nhẹ tai khi xả nước.
Khi nào cần đi khám
Hãy đi khám tai mũi họng (trẻ em: bác sĩ nhi hoặc tai mũi họng nhi) khi:
- Nghe kém đột ngột, nhất là một bên, mà không chắc là do nước — đi khám ngay, đừng tự cho là "nước chưa ra".
- Cảm giác bít tai, nghe kém kéo dài quá một hai ngày dù đã thử các cách trên.
- Ngứa, đau tai, đau tăng khi kéo vành tai hoặc ấn trước lỗ tai.
- Tai sưng, đỏ, chảy dịch, mủ, có mùi hoặc chảy máu.
- Sốt kèm đau tai.
- Chóng mặt, ù tai kèm theo sau khi bơi hoặc lặn.
- Người có màng nhĩ thủng, từng mổ tai, trẻ đặt ống thông khí bị nước vào tai.
Câu hỏi thường gặp
Nước vào tai bao lâu thì tự ra?
Thường vài phút đến vài giờ. Nghiêng đầu, kéo nhẹ vành tai, nằm nghiêng một lúc giúp nước ra nhanh hơn. Nếu sau một hai ngày vẫn bít, nghe kém hoặc bắt đầu đau, nên đi khám.
Bị nước vào tai có nên dùng tăm bông thấm không?
Không nên. Tăm bông đẩy nước và ráy vào sâu hơn và dễ làm xước da ống tai đang mềm vì ngấm nước. Chỉ lau vành tai và cửa tai bằng khăn.
Nước vào tai có vào não không?
Không. Ở người có màng nhĩ lành, nước chỉ nằm trong ống tai ngoài, bên ngoài màng nhĩ. Người có màng nhĩ thủng hoặc từng mổ tai thì cần hỏi bác sĩ về cách giữ tai khô.
Có dùng máy sấy tóc làm khô tai được không?
Được nếu làm đúng: chế độ mát hoặc ấm nhẹ, gió nhỏ, cầm cách tai khoảng 30 cm, quạt qua lại vài chục giây. Không để nóng và không chĩa sát vào tai.
Đi bơi về bị ngứa, đau tai là bị gì?
Có thể ống tai đã bị kích ứng hoặc viêm do ẩm lâu, nhưng chỉ bác sĩ soi tai mới xác định được. Đừng ngoáy hay tự nhỏ gì vào tai; hãy đi khám tai mũi họng.
